बारावी विज्ञान ( सायन्स ) नंतर काय ? | बारावी Science नंतरचे कोर्स

( BLOGGER ) संतोष साळवे...7900094419 

वाचाल तर... वाचाल!!!

बारावी विज्ञान ( सायन्स ) नंतर काय ? | बारावी Science नंतरचे कोर्स

हा प्रश्न प्रत्येक विज्ञान शाखेत शिकणाऱ्या मुलाचा व त्यांच्या पालकांच्या मनात येत असणार . बारावी झाली आता पुढे नक्की करायचं काय कोणता कोर्स करायचा सर्वकृष्ट कोर्स खाली दिले आहेत.

*नीट ( NEET ) शिवायही करता येतो वैद्यकीय अभ्यास; 'हे' आहेत १२ वी नंतरचे पर्याय* अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा.

Disclosure: या वेबसाइटमधील माहिती केवळ माहितीच्या उद्देशाने प्रदान केली गेली आहे.

१२ वी विज्ञान पीसीएम (PCM)  ग्रुप नंतर अभ्यासक्रमांची यादी –

1) बीई किंवा बीटेक. (अभियांत्रिकी / तंत्रज्ञान पदवी)

2) अभियांत्रिकी पदविका

3) बी.एससी. (विज्ञान शाखेचा पदवीधर)

4) बीसीए (बॅचलर ऑफ कॉम्प्यूटर Applicationsप्लिकेशन्स)

5) बी. आर्च. (आर्किटेक्चर बॅचलर)

6) बी.फार्म. (बॅचलर ऑफ फार्मसी)

7) बीबीए (बॅचलर ऑफ बिझिनेस अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन)

8) कमर्शियल पायलट ट्रेनिंग (फ्लाइंग ट्रेनिंग)

9) सांख्यिकी पदवी

10) सागरी प्रशिक्षण कार्यक्रम

11) इतर डिप्लोमा प्रोग्राम

12) बी.डेस. (बॅचलर ऑफ डिझाईन)

13) बीआयडी (बॅचलर ऑफ इंटिरियर डिझाईन)

14) फार्म डी (फार्मसीचे डॉक्टर)

15) बीएमएस (बॅचलर ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीज)

16) बीबीएस (बॅचलर ऑफ बिझिनेस स्टडीज)

17) बीआयबीएफ (आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय आणि वित्त पदवी)

18) बी.एड. (प्राथमिक शिक्षण पदवी)

19) डीपीईडी. (शारीरिक शिक्षण पदविका)

20) एकात्मिक बीएड अभ्यासक्रम

21) इंटिग्रेटेड लॉ कोर्सेस

22) बीएचएम (बॅचलर ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट)

23) बी.व्ही.(B.Voc) (व्होकेशन बॅचलर)

24) बी कॉम  (B.Com) (वाणिज्य पदवीधर)

25) बीए (BA) (कला स्नातक)

26) बीजेएमसी (बॅचलर ऑफ जर्नलिझम अँड मास कम्युनिकेशन)

27) बीएसडब्ल्यू (बॅचलर ऑफ सोशल वर्क)

28) सीए (चार्टर्ड अकाउंटन्सी)

29) सीएस (कंपनी सचिव)

30) सीएमए (प्रमाणित व्यवस्थापन लेखापाल)

31) डी.एड. (विशेष शिक्षण)

 १२ वी सायन्स पीसीबी ग्रुपनंतर अभ्यासक्रमांची यादी –

1) एमबीबीएस (बॅचलर ऑफ मेडिसिन, बॅचलर ऑफ सर्जरी)

2) बीडीएस (डेंटल सर्जरी बॅचलर)

3) बी.फार्म. (बॅचलर ऑफ फार्मसी)

4) BAMS (आयुर्वेद चिकित्सा व शस्त्रक्रिया पदवी) (Read more: BAMS course information in Marathi)

5) फार्म डी (फार्मसीचे डॉक्टर)

6) बी.एससी. (विज्ञान शाखेचा पदवीधर)

7) बीएचएमएस (बॅचलर ऑफ होमिओपॅथी मेडिसिन and सर्जरी)

8) बीपीटी (बॅचलर ऑफ फिजिओथेरपी)

9) डिप्लोमा कोर्स (पॅरामेडिकल)

सर्व खाजगी नोकरदारांनच्या वारसानां PF कढुन फ्री मध्ये मिळते 7 लाख रुपयांचा विमा. कोविड-19 ने होणार्‍या मृत्यूच्या प्रकरणात सुद्धा हा घेता येऊ शकतो.तुमच्या वारसानां तुमच्या मागे हा विमा  घरी बसल्या ऑनलाईन सहज मिळू शकतो. जर कुणाचा कुणी नॉमिनी नसेल तर लवकरचं तुमचा वारस ( नॉमिनी ) करून घ्या. विम्याचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला तुमच्या पीएफ अकाउंट मध्ये वारस नोंदणी करून घ्यावी लागेल 

आमच्याकडे पीएफ संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad  व इतर सर्व कामे केले जाते. ( संपूर्ण महाराष्ट्रात ) संपर्क करा. 7900094419

इतर डिप्लोमा कोर्स

1) बीएएमएस (BAMS) (मेडिसिन अँड सर्जरी बॅचलर)

2) बीएएसएलपी (बॅचलर ऑफ ऑडिओलॉजी स्पीच लँग्वेज पॅथॉलॉजी)

3) बीओटी (बॅचलर ऑफ ऑक्युपेशनल थेरपी)

4) बीआरएससी (पुनर्वसन विज्ञान पदवी)

5) बीपीओ (प्रोस्थेटिक्स आणि ऑर्थोटिक्समध्ये बॅचलर)

6) बीबीए (बॅचलर ऑफ बिझिनेस अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन)

7) बीएमएस (बॅचलर ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीज)

8) बीबीएस (बॅचलर ऑफ बिझिनेस स्टडीज)

9) बीआयबीएफ (आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय आणि वित्त पदवी)

10) बी.एड. (प्राथमिक शिक्षण पदवी)

11) डीपीईडी. (शारीरिक शिक्षण पदविका)

12) एकात्मिक बीएड अभ्यासक्रम

13) इंटिग्रेटेड लॉ कोर्सेस

14) बीएचएम (बॅचलर ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट)

15) B.Voc. (व्होकेशन बॅचलर)

16) बी.कॉम. (वाणिज्य पदवीधर)

17) बीए (कला स्नातक)

18) बीजेएमसी (बॅचलर ऑफ जर्नलिझम अँड मास कम्युनिकेशन)

19) बीएसडब्ल्यू (बॅचलर ऑफ सोशल वर्क)

20) डी.एड. (विशेष शिक्षण)

21) एकात्मिक विशेष शिक्षण अभ्यासक्रम 

22) बी. फार्म. 

काही कोर्सबद्दल थोडक्यात:

गणिताच्या ग्रुपचे विद्यार्थीही बी.फेर्मसाठी जाऊ शकतात.

फार्मसी कोर्स सर्व औषधनिर्माण क्षेत्रातील आहे. यात औषधे तयार करणे, औषधे बनविण्यातील रसायने, औषधांचा वापर इत्यादी विषयांचा अभ्यास केला जातो. हा कोर्स ४ वर्षांचा आहे.

बी. फार्म पूर्ण केल्यावर कोणीही त्याचा पाठपुरावा मास्टर डिग्री एम. फार्म बरोबर करू शकेल.! नोकरीच्या संधींबद्दल बोलताना, फार्मास्युटिकल कंपन्या मुख्य नोकरी पुरवठादार आहेत.

एखाद्याला केमिस्टला भाड्याने देणाऱ्या रूग्णालयातही नोकरी मिळू शकते. शासकीय क्षेत्रातील नोकर्या पदवीधरांसाठी देखील उपलब्ध आहेत, जसे की- शासकीय रुग्णालयांमध्ये, औषध विभागात अधिकारी म्हणून , स्वतःचे दुकान उघडणे हा आणखी एक पर्याय आहे! बी.फार्म यांचे संयोजन. आणि एम. फार्म. आपल्याला संशोधन क्षेत्र तसेच अध्यापन क्षेत्रातही नोकरी मिळवून देऊ शकते.

व्यावसायिक पायलट प्रशिक्षण

बारावीनंतर गणित गटातील विद्यार्थी व्यावसायिक पायलट प्रशिक्षण घेण्यासाठी जाऊ शकतात आणि व्यावसायिक पायलट बनू शकतात ! यासाठी त्यांना फ्लाइट ट्रेनिंग स्कूलमध्ये जावे लागेल. 

कोर्सचा कालावधी एका संस्थेत बदलून दुसर्‍या इन्स्टिट्यूटमध्ये असतो! सर्वसाधारणपणे, ते 2-3 वर्षांच्या दरम्यान असते. प्रशिक्षण संपल्यानंतर, एखादी व्यक्ती फेरी पायलट किंवा कमर्शियल पायलटची खासगी किंवा राष्ट्रीयीकृत एअरलाईन कंपन्यांमध्ये काम करू शकते. सेवानिवृत्तीनंतर एखादा माणूस प्रशिक्षकही होऊ शकतो. हे या क्षेत्राचा अतिरिक्त फायदा आहे.

अग्निसुरक्षा आणि तंत्रज्ञान पदविका कोर्स

 हा एक नोकरीभिमुख फायर आणि सेफ्टी कोर्स आहे जो १२ वी सायन्स मॅथेमॅटिक्स ग्रुपचे विद्यार्थी घेऊ शकतात. जेव्हा या कोर्सची चर्चा केली जाते तेव्हा डिप्लोमा तसेच प्रमाणपत्र प्रोग्राम देणारी बर्‍याच खाजगी संस्था आहेत. कोर्सचा कालावधी एका संस्थेतून दुसर्‍या संस्थेत बदलू शकतो. पण सहसा ते १- 1-3 वर्षांच्या दरम्यान असते.

मर्चंट नेव्ही संबंधित कोर्सेस

करिअरच्या संभाव्यतेच्या दृष्टीकोनातून पाहता मर्चंट नेव्ही एक चांगला फायदा देणारे क्षेत्र आहे! मोबदला सामान्यतः जास्त असतो. परंतु त्यातील कामासाठी कठोर परिश्रम आणि निश्चय आवश्यक आहे.

एमबीबीएस (MBBS)

जीवशास्त्र गटातील विद्यार्थ्यांच्या बाबतीत सर्वात जास्त प्रयत्न केला जातो. या कोर्सचा कालावधी साडेपाच वर्षे आहे. शैक्षणिक कालावधी साडेचार वर्षे आहे. यानंतर वर्षभर टिकणारी इंटर्नशिप आहे. तर, त्यांना एकत्रित करून, एमबीबीएस प्रोग्रामचा कालावधी 5.5 वर्षे असेल.

आपल्या सर्वांना ठाऊक आहे की डॉक्टर होणे फार सोपे नाही. सर्व प्रथम, एखाद्या खाजगी किंवा शासकीय महाविद्यालयात एमबीबीएसची जागा मिळवणे खूप कठीण काम आहे. मग,अर्थात खूप सोपे नाही.

तरीही, एमबीबीएस केल्याने आणि पीजी कोर्सचा पाठपुरावा केल्याने आपणास फायद्याचे कारकीर्द तयार होते. हेल्थकेअरचा व्यवसाय तेजीत आहे आणि भविष्यात योग्य प्रकारच्या डॉक्टरांची मागणी वाढण्याची अपेक्षा आहे. एखाद्यास सरकारी किंवा खाजगी क्षेत्रात नोकरी मिळू शकते. तसेच, स्वतःची क्लिनिक उघडणे देखील एक चांगला पर्याय आहे.

 बीडीएस (BDS)

बीडीएस म्हणजे बॅचलर ऑफ डेंटल सर्जरी.कोर्स कालावधी 5 वर्षे आहे. त्या ५ वर्षांपैकी, वर्ग अभ्यास 4 वर्षांचा असतो. इंटर्नशिपसाठी 1 वर्ष समर्पित. एमबीबीएस प्रोग्राममध्ये येणे खूप कठीण आहे. परंतु बीडीएसची जागा मिळवणे तुलनेने सोपे आहे! परंतु त्याच वेळी, एमबीबीएसशी तुलना केली असता करियरची शक्यता थोडीशी मंद आहे. तरीही, एखादी व्यक्ती बीडीएस पूर्ण करू शकते, पीजी कोर्ससह त्याचा पाठपुरावा करेल आणि एक चांगले करियर बनवू शकेल.  

बीएएमएस (BAMS)

बीएएमएस म्हणजे आयुर्वेदिक चिकित्सा व शस्त्रक्रिया पदवी. जर तुम्हाला आयुर्वेद डॉक्टर व्हायचे असेल तर बीएएमएस कोर्स तुमच्यासाठी आहे! कोर्स कालावधी साडेपाच वर्षे आहे. साडेचार वर्षे वर्ग अभ्यासक्रम आणि उर्वरित 1 वर्ष इंटर्नशिपसाठी समर्पित आहेत. एमबीबीएस आणि बीडीएस कार्यक्रमांच्या तुलनेत बीएएमएस प्रोग्राममध्ये जागा मिळवणे सोपे आहे! आणि करिअरच्या संभावनांबद्दल बोलताना या क्षेत्रातील भविष्य उज्ज्वल ठरले आहे! 

बी.एससी (BSC). नर्सिंग

आरोग्य सेवा क्षेत्रात, प्रशिक्षित आणि पात्र परिचारिकांची मागणी मोठी आहे! मागणी काळाबरोबर वाढत आहे, परंतु पुरवठा, दरवर्षी पदवीधर असलेल्या पात्र नर्सांची संख्या ही मागणी पूर्ण करीत नाही! थोडक्यात, पात्र परिचारिका चांगल्या मूल्यवान आहेत आणि त्यांच्या सेवेसाठी त्यांना चांगले प्रतिफळ दिले जाते. बी.एससी. नर्सिंग कोर्स 3 वर्षांचा आहे. याचा पाठपुरावा एम.एस्सी. पदवी असा असा समज आहे की हा कोर्स केवळ मुलींसाठी आहे. पण हे अजिबात खरे नाही! पुरुष उमेदवारदेखील हा कोर्स करू शकतात.  

 करिअरसाठी बारावी सायन्स नंतर हा कोर्स करा*

इयत्ता दहावी आणि बारावी पर्यंत सायन्स विषय घेतल्या नंतर इंजिनियर ,डॉक्टरच नव्हे तर सायंटिस्ट देखील बनू शकता. जर आपली आवड रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट मध्ये असल्यास तर हे काही कोर्स करून आपण चांगले करिअर बनवू शकता.

सायन्स किंवा विज्ञान स्ट्रीम मध्ये एक दोन नव्हे तर बरेच पर्याय आहे. त्यापैकी काही पर्याय हे आहोत.

1) नॅनोटेक्नोलॉजी- 

बारावीनंतर नॅनोटेक्नॉलॉजीमध्ये बीएससी किंवा बीटेक आणि त्यानंतर त्याच विषयातील एमएससी किंवा एमटेक करून या क्षेत्रात उत्तम करियर बनवू शकता.

2) स्पेस सायन्स-

हे विज्ञानाचे खूप विस्तृत क्षेत्र आहे. या अंतर्गत कॉस्मॉलॉजी,स्टेलर सायन्स ,प्लॅनेटरी सायन्स ,ऍस्ट्रॉनॉमी अशी अनेक क्षेत्रे येतात. यामध्ये तीन वर्ष बीएससी आणि चार वर्षे बीटेक ते पीएचडी पर्यंतचे अभ्यासक्रम विशेषतः बंगलोरमध्ये असलेल्या इस्रो आणि आयआयएससी (IISC)मध्ये घेतले जातात.

3) अ‍ॅस्ट्रोफिजिक्स - 

जर आपण तारका आणि अवकाशगंगेत आवड ठेवता तर बारावी नंतर आपण अ‍ॅस्ट्रोफिजिक्स मध्ये करिअर बनवू शकता.या साठी आपण एमएससी फिजिकल सायन्स मध्ये आणि बी एस सी फिजिक्स मध्ये करू शकता.अ‍ॅस्ट्रोफिजिक्समध्ये

डॉक्टरेट केल्यावर विद्यार्थी इस्रोसारख्या संशोधन संस्थांमध्ये वैज्ञानिक होऊ शकतात.

4) एन्व्हायर्नमेंटल सायन्स-

या क्षेत्रात मानवी क्रियांचा पर्यावरणावर होणाऱ्या परिणामाचा अभ्यास केला जातो.या अंतर्गत इकॉलॉजी, डिझास्टर मॅनेजमेंट,वाईल्डलाईफ मॅनेजमेंट,पोल्युशन कंट्रोल,सारखे विषय शिकवले जातात.या सर्व विषयात एनजीओ आणि यूएनओ चे प्रकल्प वेगाने वाढत आहे.अशा परिस्थितीत नोकरीच्या चांगल्या संधी मिळतील.

*घरबसल्या तुम्ही ड्रायव्हिंग लायसन्स रिन्यू करुन घ्या*

ड्रायव्हिंग लायसन्स (Driving Licence) हे महत्त्वाच्या ओळखपत्रांपैकी एक. कोविड-19 (Covid-19) संकटकाळात खाजगी वाहनांचा वापर करण्यावर अनेकांचा भर आहे. वाहन वापरताना त्याची योग्य कागदपत्रे विशेषत: लायसन्स जवळ असणे अतिशय महत्त्वाचे आहे. तसंच त्याची मूदत संपलेली असल्याचे ते रिन्यूव्ह करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.अन्यथा वाहतुक पोलिसांनी पकडल्यास तुम्हाला दंड भरावा लागेल. यापूर्वी लायसन्स रिन्यू करण्यासाठी आरटीओ (RTO) कार्यालयात जावे लागत असे. आता मात्र आरटीओच्या खेपा घालण्याची गरज नाही. घरबसल्या तुम्ही ड्रायव्हिंग लायसन्स रिन्यू करु शकता. आमच्याकडे ड्रायव्हिंग लायसन्स रिन्यू करा (संपुर्ण महाराष्ट्रातुन कामे केली जाईल.) संपर्क करा *साळवे इंटरप्राईजेस.. सृष्टी महा ई सुविधा.  संतोष विठ्ठल साळवे 7900094419*

5) वॉटर सायन्स-

हे पाण्याच्या पृष्ठभागाशी संबंधित विज्ञान आहे. यामध्ये हायड्रोमेटिओलॉजी, हायड्रोजीओलॉजी, ड्रेनेज बेसिन मॅनेजमेंट, वॉटर क्वालिटी मॅनेजमेंट, हायड्रॉइनफॉर्मॅटिक्स या विषयांचा अभ्यास करावा लागेल. हिमस्खलन आणि पूर यासारख्या नैसर्गिक आपत्ती लक्षात घेता या क्षेत्रातील संशोधकांची मागणी दिवसेंदिवस वाढत आहे.

6) मायक्रो बायोलॉजी -

या क्षेत्रात प्रवेश साठी आपण लाईफ सायन्स मध्ये बीएससी किंवा मायक्रो बायोलॉजी मध्ये बीएससी करू शकता. या नंतर मास्टर डिग्री आणि पीएचडी देखील पर्याय आहे.या व्यतिरिक्त आपण पेरॉमेडिकल,मरीन बायोलॉजी,बिहेव्हियरल सायन्स, फिशरीज सायन्स अशा अनेक क्षेत्रात विज्ञानाची आवड ठेवणारे आपले उत्तम करिअर करू शकतात.

7) डेयरीसायन्स-

दुग्ध उत्पादनाच्या क्षेत्रात भारत एक महत्वाचा देश आहे. दुग्ध उत्पादनात भारत दुसर्‍या क्रमांकावर आहे. डेयरी टेक्नॉलॉजी किंवा डेयरी सायन्स अंतर्गत दुग्ध उत्पादन, प्रक्रिया, पॅकेजिंग, साठा आणि वितरण याविषयी माहिती दिली जाते. भारतातील दुधाचा वापर पाहता या क्षेत्रात प्रशिक्षित व्यावसायिकांची मागणी वाढत आहे. विज्ञान विषयासह 12 वी उत्तीर्ण झाल्यानंतर स्टुडन्ट ऑल इंडिया आधारावर प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर चार वर्षांच्या पदवीधरडेअरी टेक्नॉलॉजी अभ्यासक्रमामध्ये विद्यार्थी प्रवेश घेऊ शकतात. काही संस्था दुग्ध तंत्रज्ञानाचा दोन वर्षाचा डिप्लोमा कोर्स देखील देतात.

8) रोबोटिक सायन्स-

रोबोटिक सायन्सचे क्षेत्र अतिशय वेगाने वाढत आहे.या विषयाचा वापर सर्व क्षेत्रात होत आहे.जसे की हृदय शस्त्रक्रिया, कार असेंब्लींग, लँडमाइन्स.आपल्याला या क्षेत्रात करिअर करायचे असल्यास,आपण या क्षेत्राशी संबंधित काही स्पेशलायझेशन कोर्स देखील करू शकता.जसे की आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स, रोबोटिक्स सिस्टम, कॉम्प्युटर सायन्स मधून पदवी घेतलेले विद्यार्थी या अभ्यासक्रमाला योग्य असतात.रोबोटिक मध्ये एमईची पदवी घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना इस्रोसारख्या नामांकित संस्थेत संशोधन कार्यात नोकरी मिळू शकते.

Disclosure: या वेबसाइटमधील माहिती केवळ माहितीच्या उद्देशाने प्रदान केली गेली आहे.

तुम्हाला ही माहिती वाचायला आवडली का ?आम्हाला कमेंट मार्फत नक्की कळवा कारण तुमची एक कमेंट आमचे प्रोत्साहन वाढवत असते....धन्यवाद.!! 

-------------------------------------------------------------------------

संतोष विठ्ठल साळवे..7900094419  साळवे इंटरप्राईजेस...सृष्टी महा ई सुविधा  

https://chat.whatsapp.com/CqVBl oErtgwC6N1JRQkVpf

*कर्मचारी राज्य विमा योजना (ESIC) : योजनेत मोफत उपचार उपलब्ध आहेत, नियम जाणून घ्या आणि संपूर्ण माहिती*

 ( BLOGGER ) संतोष साळवे...7900094419 

                वाचाल तर...  वाचाल !!! 

मित्रांनो, माझ्या सर्व पोस्ट माहितीपूर्ण असतात त्या जास्तीत जास्त लोकांच्यापर्यंत जाव्यात, वाचाव्यात, लोकांची फसवणूक होऊ नये हा हेतू असतो.

पोस्ट लाईक, शेअर, कमेंट्स, जरूर करा, वेगवेगळ्या वॉट्सउप ग्रुपवर जास्तीत जास्त शेअर करा.आणि फॉलो करायला विसरू नका

*कर्मचारी राज्य विमा योजना (ESIC) : योजनेत मोफत उपचार उपलब्ध आहेत, नियम जाणून घ्या आणि संपूर्ण माहिती*

ईएसआयसी योजना काय आहे: केंद्रीय श्रम मंत्रालय कमी उत्पन्न असलेल्या पगारदार कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्य लाभासाठी ही योजना चालवते.या अंतर्गत रुग्णालये राज्य सरकारद्वारे चालवली जातात.या योजनेचा लाभ खासगी कंपन्या आणि कारखान्यांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना उपलब्ध आहे. ईएसआयसी अंतर्गत मोफत उपचाराचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला ईएसआय दवाखान्यात किंवा रुग्णालयात जावे लागेल या योजनेत नोंदणी केल्यानंतर तुम्हाला एक कार्ड दिले जाईल.या कार्डच्या माध्यमातून हॉस्पिटल किंवा दवाखान्यात जाऊन मोफत उपचार करता येतात.

पीएफ खात्याला नॉमिनी असणं का गरजेचं? याचे फायदे काय? जाणून घ्या* अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा. 

पीएफ खातेदारांसाठी नॉमिनी असणे गरजेचे आहे. जर  तुमच्यावर मृत्यूचे संकट ओढवले, तर कायदेशीररित्या तुमच्या नॉमिनीला विम्याचा तो पैसा दिला जातो. एवढेच नाहीतर खातेधारकाच्या मृत्यूनंतर नॉमिनी असलेल्या व्यक्तीला PF चे पैसे दिले जातात.सध्या ईपीएफओ हे पीएफ खातेधारकांना नॉमिनीचे नाव जोडण्यासाठी वारंवार सतर्क करत आहे. नॉमिनीचे नाव जोडल्यानंतर तुमचा पैसा त्यांना मिळण्यास मदत होईल. असे न केल्यास तुमच्या कुटूंबाला अनेक अडचणींचा सामोरे जावे लागेल. त्याच बरोबर त्यांच्या हातात तुमच्या मेहनतीचा पैसा देखील जाणार नाही.

आमच्याकडे पीएफ आणि ई एस आय सी (ESIC) संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad व इतर सर्व कामे केले जाते .संपर्क करा. 7900094419  संतोष विठ्ठल साळवे*  

(ESIC) ईएसआय कार्डचे फायदे

या योजनेत समाविष्ट कर्मचाऱ्यांना अनेक फायदे मिळतात.  सर्वप्रथम, विमाधारक व्यक्ती आणि त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांना मोफत उपचार मिळतात. याव्यतिरिक्त, आजारी रजेसाठी 91 दिवसांची रोख रक्कम दिली जाते.प्रसूती रजेवर असलेल्या स्त्रियांना प्रसूतीच्या 26 आठवड्यांपर्यंत सरासरी वेतनाच्या 100% आणि गर्भपात झाल्यास 6 आठवड्यांपर्यंत दिले जाते. तात्पुरते अपंगत्व असल्यास, पुनर्प्राप्ती होईपर्यंत आणि कायमचे अपंगत्व असल्यास, संपूर्ण आयुष्य मासिक पेन्शनची सुविधा उपलब्ध आहे. या व्यतिरिक्त, आश्रितांना पेन्शन, बेरोजगारी भत्ता, निवृत्तीनंतर मोफत उपचार, महिलेची ESIC रुग्णालयाबाहेर प्रसूती झाल्यास 7500 रुपयांपर्यंत मिळते. याशिवाय उपचारादरम्यान मृत्यू झाल्यास अंत्यसंस्काराचा खर्च म्हणून 15 हजार रुपये दिले जातात.

ईएसआयसी योजना ही स्वयं-वित्तपुरवठा करणारी सामाजिक सुरक्षा आणि कामगारांसाठी आरोग्य विमा योजना आहे.ज्यासाठी कर्मचारी राज्य विमा महामंडळ ईएसआय अधिनियम नियम आणि विनियम तयार करण्यात आले आहेत. आरोग्य संबंधित सामान्य आजार, प्रसूती, तात्पुरते किंवा कायमचे अपंगत्व, व्यावसायिक इजा किंवा रोजगाराच्या दुखापतीमुळे मृत्यू इत्यादी बाबतीत ईएसआय कायदा 1948 द्वारे परिभाषित केलेल्या कर्मचाऱ्यांना वैद्यकीय सहाय्य प्रदान करणे.

आमच्याकडे पीएफ आणि ई एस आय सी ( ESIC) संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad व इतर सर्व कामे केले जाते .संपर्क करा. 7900094419  संतोष विठ्ठल साळवे*  

*ESIC (कर्मचारी राज्य विमा योजना) चा लाभ कोण घेऊ शकतो?*

संस्था, कंपनी, कारखाने, रस्ते वाहतूक, हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, सिनेमा, वर्तमानपत्रे, दुकाने, शैक्षणिक / वैद्यकीय संस्था इत्यादी कर्मचाऱ्यांची संख्या 10 किंवा त्यापेक्षा जास्त असावी, तर अनेक राज्यांमध्ये आस्थापनांमध्ये कव्हरेज आवश्यक आहे.मर्यादा अद्याप 20 आहे.भारत सरकारच्या एका योजनेअंतर्गत ज्या कर्मचाऱ्याचा पगार 21,000 रुपये प्रति महिना आहे (जेव्हा 2017 पूर्वी 15000 मर्यादा होती), त्यांना या योजनेत समाविष्ट करण्यात आले आहे. 21,000 ची ही मर्यादा सर्व कायम आणि करार/आउटसोस कामगारांना लागू आहे. 21,000 च्या या मर्यादेत ओव्हरटाइम किंवा बोनसची रक्कम समाविष्ट नाही.याद्वारे तुम्ही ठरवू शकता की तुम्ही या योजनेअंतर्गत पात्र आहात की नाही.

जर एखाद्या कामगाराचा मृत्यू कोरोनामुळे झाला. तर आई, वडील, पत्नी, मुलगा, मुलगी यांना मिळणार पेन्शन

कोरोना संकटाच्या वेळी सरकारने अनेक प्रकारच्या दिलासादायक घोषणा केल्यात.अलीकडेच सरकारने ईएसआयसी पेन्शनबाबतचे नियम बदलले होते. जर एखाद्या कामगाराचा मृत्यू कोरोनामुळे झाला आणि तो ईएसआयसीच्या कक्षेत आला तर त्याला ईएसआयसी पेन्शनचा लाभ मिळेल, असंही कामगार मंत्रालयाच्या वतीने सांगितले गेले, यासह काही अटी देखील समाविष्ट केल्यात.

नवीन नियम 24 मार्च 2020 पासून लागू करण्यात आला

कोरोना संकटाच्या वेळी जे लोक ईएसआयसी योजनेंतर्गत जोडले गेले आहेत, त्यांच्या कुटुंबीयांना आधार देण्याच्या उद्देशाने हा त्वरित बदल नियमात करण्यात आलाय.

नवीन नियम 24 मार्च 2020 पासून लागू करण्यात आला आणि पुढील दोन वर्षांसाठी म्हणजे 24 मार्च 2022 पर्यंत लागू असेल. ईएसआयसी पेन्शनचा लाभ घेण्यापूर्वी आम्हाला आवश्यक अटींबद्दल माहिती जाणून घेणे आवश्यक आहे.

योजनेचा लाभ घेणाऱ्याची पात्रता अत्यंत सोपी ठेवण्यात आली आहे. जेणेकरून ESIC मध्ये योगदान देणाऱ्या कर्मचाऱ्याचा जर कोविडमुळे मृत्यू झाला तर त्याच्या कुटुंबाल सहज याचा लाभ घेता येईल. 

आमच्याकडे पीएफ आणि ई एस आय सी (ESIC) संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad व इतर सर्व कामे केले जाते .संपर्क करा. 7900094419  संतोष विठ्ठल साळवे*  

विमाधारकाच्या मृत्यूचे एक वर्ष आधीचे योगदान कमीत कमी 78 दिवस असावे

प्रथम पात्रतेच्या अटीनुसार, ईएसआयसी पोर्टलवर विमा काढलेल्या व्यक्तीची (आयपी) नोंदणी कोविड शोधण्यापूर्वी कमीत कमी तीन महिने आधी झाली पाहिजे. दुसरी अट अशी आहे की, विमाधारकाच्या मृत्यूचे एक वर्ष आधीचे योगदान कमीत कमी 78 दिवस असले पाहिजे. जर दोन्ही अटी पूर्ण झाल्या तर पीडित कुटुंबाला पेन्शनचा लाभ मिळेल.

सरकारने डेथ इन्श्युरन्स बेनिफिटचा लाभ देण्याचा निर्णय घेतलाय.सर्व खाजगी नोकरदारांनच्या वारसानां PF कढुन फ्री मध्ये मिळते 7 लाख रुपयांचा विमा. कोविड-19 ने होणार्‍या मृत्यूच्या प्रकरणात सुद्धा हा घेता येऊ शकतो.तुमच्या वारसानां तुमच्या मागे हा विमा  घरी बसल्या ऑनलाईन सहज मिळू शकतो. जर कुणाचा कुणी नॉमिनी नसेल तर लवकरचं तुमचा वारस (नॉमिनी) करून घ्या.विम्याचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला तुमच्या पीएफ अकाउंट मध्ये वारस नोंदणी करून घ्यावी लागेल.आमच्याकडे ESI आणि पीएफ संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad  व इतर सर्व कामे केले जाते. ( संपूर्ण महाराष्ट्रात ) संपर्क करा. 7900094419

पेन्शनचा लाभ कोणाला मिळतो?

जर विमाधारक व्यक्ती विवाहित असेल तर त्याची पेन्शन पत्नी, आई, मुलगा आणि मुलगीमध्ये विभागली जाईल. आयुष्यभरासाठी पेन्शन रेटपैकी 60 टक्के पत्नीला मिळतील. आईला संपूर्ण आयुष्यभर पेन्शन रेटचा 40 टक्के हिस्सा मिळेल. 25 वर्ष पूर्ण होईपर्यंत मुलाला पेन्शन दराच्या 40 टक्के रक्कम मिळेल आणि मुलीचे लग्न होईपर्यंत पेन्शनचा लाभ मिळेल. निवृत्तीवेतनाचा दर सरासरी वेतनाच्या 90 टक्के आहे. लक्षात ठेवणारी आणखी एक गोष्ट म्हणजे पेन्शनच्या एकूण रकमेपेक्षा एकूण पेन्शनची रक्कम जास्त असू शकत नाही. जर ती जास्त असल्यास त्याची कपात केली जाईल.

तुम्हाला किती पेन्शन मिळेल?

ESIC Pension योजनेंतर्गत रोजंदारीच्या सरासरी 90 टक्के वेतन पेन्शन म्हणून मिळणार आहे. जर एखाद्या कामगारांचे सरासरी वेतन 20 हजार रुपये असेल तर त्याच्या सरासरी वेतन काढण्याचा नियमही देण्यात आलाय. प्रत्येक आर्थिक वर्षात दोन योगदान कालावधी असतात. प्रथम योगदानाचा कालावधी एप्रिल ते सप्टेंबरपर्यंत आहे. ऑक्टोबर ते मार्च या कालावधीत योगदानाचा दुसरा कालावधी आहे. एप्रिल ते सप्टेंबरच्या योगदानाच्या कालावधीसाठी येत्या वर्षाच्या जानेवारी ते जून या कालावधीस लाभाचा कालावधी म्हणतात. त्याचप्रमाणे ऑक्टोबर ते मार्च या कालावधीत त्या वर्षाच्या जुलै ते डिसेंबर या कालावधीला लाभ कालावधी म्हणतात. आयपीसाठी शेवटच्या योगदान कालावधीचा सरासरी पगार पेन्शनचा आधार असेल.

 नोकरी गमावलेल्या बेरोजगार लोकांना दिलासा देण्यासाठी श्रम मंत्रालयाने सुरू केलेली अटल बीमीत व्यक्ती कल्याण योजना 

बेरोजगारांना तीन महिन्यांच्या पगाराच्या 50 टक्के रक्कम देणारी ही योजना अलीकडेच जून 2022 पर्यंत वाढवण्यात आली होती, पण आता त्यात आणखी एक मोठा बदल करण्यात आला आहे. यामुळे केवळ अर्जाच्या अटी कमी केल्या नाहीत तर लाभार्थींची संख्या देखील वाढवली जाणार आहे.कर्मचारी राज्य विमा महामंडळाकडून (ESIC) प्राप्त माहितीनुसार कोरोनाची दुसरी लाट निघून गेली आणि कोरोनाची प्रकरणे कमी झाली व परिस्थिती सामान्य झाली, तरी आतापर्यंत देशभरातून अर्ज येत आहेत. 

ABVKY या योजनेअंतर्गत, पगाराच्या 50 टक्के जास्तीत जास्त तीन महिन्यांच्या कालावधीसाठी दिले जातात. तीन महिने म्हणजे अशी वेळ जेव्हा कोणतीही बेरोजगार व्यक्ती स्वतःसाठी नवीन नोकरी शोधू शकते.

आमच्याकडे पीएफ आणि ई एस आय सी ( ESIC) संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad व इतर सर्व कामे केले जाते .संपर्क करा. 7900094419  संतोष विठ्ठल साळवे*  

दरम्यान, जर कोणाला नोकरी मिळाली आणि ESICमध्ये त्याचे योगदान येऊ लागले, तर ही रक्कम तीन महिन्यांपूर्वी थांबवली जाते. मात्र, जर तो पुन्हा नोकरीवर गेला तर तो उर्वरित हप्त्यांचा लाभ घेऊ शकतो.

या योजनेत मोठा बदल करण्यात आला आहे.अर्जदाराला आता नोंदणीचा ​​एक वर्ष आणि एक योगदान कालावधीनंतरही योजनेचा लाभ दिला जाऊ शकतो, तर आतापर्यंत नोंदणीची दोन वर्षे आणि ईएसआयसीमध्ये दोन योगदान कालावधीसाठी अर्ज केला जाऊ शकतो.

तसेच, आता योजनेच्या अटी पूर्वीपेक्षा अधिक सोप्या करण्यात आल्या आहेत. ESIC मध्ये सहा महिन्यांचा योगदान कालावधी आहे, ज्यात योगदान किमान 78 दिवस असावे. मात्र, आता एका योगदान कालावधीच्या फायद्यामुळे, त्याच्या कार्यक्षेत्रात येणारे बरेच लोक अर्ज करण्यास सक्षम असतील

मित्रांनो, माझ्या सर्व पोस्ट माहितीपूर्ण असतात त्या जास्तीत जास्त लोकांच्यापर्यंत जाव्यात, वाचाव्यात, लोकांची फसवणूक होऊ नये हा हेतू असतो.

पोस्ट लाईक, शेअर, कमेंट्स, जरूर करा, वेगवेगळ्या वॉट्सउप ग्रुपवर जास्तीत जास्त शेअर करा.आणि फॉलो करायला विसरू नका

तुम्हाला ही माहिती वाचायला आवडली का ?आम्हाला कमेंट मार्फत नक्की कळवा कारण तुमची एक कमेंट आमचे प्रोत्साहन वाढवत असते....धन्यवाद.!!  

------------------------------------------------------------------------

संतोष विठ्ठल साळवे..7900094419  साळवे इंटरप्राईजेस...सृष्टी महा ई सुविधा। https://chat.whatsapp.com/CqVBl oErtgwC6N1JRQkVpf

*अल्पसंख्याक विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा, शैक्षणिक कर्जासाठी कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्नाच्या मर्यादेत वाढ*

   ( BLOGGER ) संतोष साळवे...7900094419 

                वाचाल तर...  वाचाल !!! 

*अल्पसंख्याक विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा, शैक्षणिक कर्जासाठी कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्नाच्या मर्यादेत वाढ*

मौलाना आझाद अल्पसंख्याक आर्थिक विकास महामंडळाकडून अल्पसंख्याक विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक कर्ज योजना राबवली जाते. या योजनेतील विद्यार्थ्यांच्या कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्नाची मर्यादा 8 लाख रुपयांपर्यंत वाढविण्यात आली आहे, अशी माहिती अल्पसंख्याक विकास मंत्री नवाब मलिक यांनी दिली. आतापर्यंत या उत्पन्नाची मर्यादा वार्षिक अडीच लाख रुपये इतकी होती. आता ही उत्पन्न मर्यादा वाढवल्याने जास्तीत जास्त अल्पसंख्याक विद्यार्थी या योजनेचा लाभ घेऊ शकतील. 

विविध समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक कर्जाची योजना

राज्य शासनाकडून मिळालेल्या भागभांडवलाच्या निधीतून मौलाना आझाद अल्पसंख्याक आर्थिक विकास महामंडळामार्फत मुस्लिम, ख्रिश्चन, शीख, बौद्ध, पारसी, जैन आणि ज्यू समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी ही शैक्षणिक कर्ज योजना राबविली जाते.18 ते 32 वयोगटातील अल्पसंख्याक विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक तसेच उच्च शिक्षणासाठी अडीच लाख रुपये मर्यादेपर्यंत शैक्षणिक कर्ज उपलब्ध करुन दिले जाते. तर 3 टक्के इतक्या व्याजदराने हे कर्ज दिले जाते.

*बेरोजगारांना सुवर्णसंधी.. ऑनलाईन पद्धतीने नामांकित कंपन्या देणार नोकरी..*

मुंबई जिल्हा कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता मार्गदर्शन केंद्र यांच्या विद्यमानाने ऑनलाईन पद्धतीने *पंडित दीनदयाळ उपाध्याय रोजगार मेळाव्याचे आयोजन करण्यात येणार आहे.* या मेळाव्यात रोजगार देणाऱ्या विविध नामांकित कंपन्या व नियोक्त्यांकडून रिक्त पदे  ऑनलाईन जाहीर करण्यात येणार आहेत.नोंदणी केलेल्या आणि रिक्त पदांसाठी पात्रतेप्रमाणे किंवा ऑनलाईन अर्ज केलेल्या उमेदवारांच्या मुलाखती व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे घेण्यात येणार आहेत.नोकरी इच्छुक उमेदवारांनी अद्यापपर्यंत सेवायोजन नोंदणी केली नसल्यास नोंदणी करावी. तसेच, शैक्षणिक पात्रतेनुसार उपलब्ध रिक्त पदांसाठी अर्ज करावे. या संधीचा जास्तीत जास्त बेरोजगार उमेदवारांनी लाभ घ्यावा.सेवायोजन ऑनलाईन नोंदणी करण्यासाठी संपर्क करा.

*साळवे इंटरप्राईजेस /  सृष्टी महा ई सुविधा.. संतोष विठ्ठल साळवे.. 7900094419*

अधिक माहितीसाठी यावर संपर्क साधण्याचे आवाहन

शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर पुढील सहा महिन्यानंतर 5 वर्षे कालावधीमध्ये विद्यार्थ्याने या कर्जाची परतफेड करावयाची असते. या योजनेसंदर्भात अधिक माहितीसाठी महामंडळाच्या जिल्हास्तरीय कार्यालयाशी किंवा जुने जकातगृह, फोर्ट, मुंबई येथील कार्यालयाशी संपर्क साधावा. महामंडळाच्या www.mamfdc.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळाला भेट द्यावी किंवा https://malms.maharashtra.gov.in या लिंकवर क्लिक करावे. पुढील शैक्षणिक वर्षात जास्तीत जास्त गरजू विद्यार्थ्यांनी या योजनेचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

विविध शैक्षणिक कर्जाच्या योजना उपलब्ध

याशिवाय, केंद्र शासनाच्या डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम शैक्षणिक कर्ज योजनेतून 5 लाख रुपयांपर्यंत शैक्षणिक कर्ज देण्यात येते. या योजनेतून लाभासाठी शहरी भागाकरीता विद्यार्थ्याची कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न मर्यादा 1 लाख 20 हजार रुपये इतकी आहे. तर ग्रामीण भागाकरिता कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न मर्यादा 98 हजार रुपये इतकी आहे. यासाठीही विद्यार्थी अर्ज करु शकतात, असे मंत्री मलिक यांनी सांगितले.

तुम्हाला ही माहिती वाचायला आवडली का ?आम्हाला कमेंट मार्फत नक्की कळवा कारण तुमची एक कमेंट आमचे प्रोत्साहन वाढवत असते....धन्यवाद.!! 

-----------------------------------------------------------------------

संतोष विठ्ठल साळवे..7900094419  साळवे इंटरप्राईजेस...सृष्टी महा ई सुविधा। https://chat.whatsapp.com/CqVBl oErtgwC6N1JRQkVpf

12 जून बालकामगार प्रतिबंध दिवस (कायदा) (प्रतिबंध व नियमन) अधिनियम, १९८६

   ( BLOGGER ) संतोष साळवे...7900094419 

                  वाचाल तर...  वाचाल !!! 

मित्रांनो, माझ्या सर्व पोस्ट माहितीपूर्ण असतात त्या जास्तीत जास्त लोकांच्यापर्यंत जाव्यात, वाचाव्यात, लोकांची फसवणूक होऊ नये हा हेतू असतो.

पोस्ट लाईक, शेअर, कमेंट्स, जरूर करा, वेगवेगळ्या वॉट्सउप ग्रुपवर जास्तीत जास्त शेअर करा.आणि फॉलो करायला विसरू नका.

बाल कामगार (प्रतिबंध व नियमन) अधिनियम, १९८६

बालकामगार म्हणजे काय ? ज्या कामगाराचे वय १४ वर्षाच्या आत असते अशा बालकास बालकामगार असे म्हटले जाते. सुधारित कायद्यानुसार नाजुक आणि शरीरास धोका असणारा व्यवसाय किंवा कारखान्यात १८ वर्षाखालील काम करणाऱ्या कामगारांनाही बाल कामगार कायद्याअंतर्गत संरक्षण देण्यात आले आहे.

बालकामगार प्रतिबंध कायदा १९८६

१४ वर्षांच्या आतील बालकांना हा कायदा लागू आहे .

 कुटुंबातील लहान मुला-मुलींना घरातील ,शेतातील , वीट भट्टीवर माती कालवणे ,कारखान्यांवर मोळी वाहने ,पाणी भरणे ,स्वयंपाक करणे अशी कामे लावणे आणि त्यांना शिक्षनाप्सून वंचित ठेवणे हा बाल कामगार प्रतिबंध कायद्यानुसार गुन्हा आहे .१४ वर्षाखालील बालकांना कामावर ठेवणे अगर त्यांचेकडून घरातील आणि शेतातील कठीण कामे करून घेणे हा कायद्याने गुन्हा आहे .अशा सर्व प्रकारच्या कामना हा कायदा लागू आहे .

वय वर्षे १४ खालील मुलांना कामावर ठेवण्यास प्रतिबंध करणे, हे या अधिनियमाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे . विशेषतः, १४ वर्षाखालील कोणत्याही मुलांना धोकादायक उद्योगांमध्ये व हानिकारक प्रक्रियांमध्ये कामावर ठेवण्यास प्रतिबंध करतो. त्याचप्रमाणे तो, मुलांच्या शारीरिक व मानसिक आरोग्यास हानिकारक मानले गेलेले १६ व्यवसाय व धोकादायक समजल्या गेलेल्या ६५ प्रक्रियांमध्ये मुलांना कामावर ठेवण्यास मनाई करतो. तसेच ज्या आस्थापनांमध्ये मुलांना कामावर ठेवण्यास परवानगी देण्यात आलेली आहे, अशा सर्व कारखान्यांवर हा अधिनियम नियंत्रण ठेवतो. दोषींवर कडक दंडात्मक कारवाई करण्याच्या, किंवा तुरुंगवासाच्या शिक्षा देण्याच्या तरतुदीही त्यामध्ये आहेत. मात्र, या अधिनियमाच्या कक्षेमधून कुटुंबे व प्रशिक्षण संस्थांना वगळण्यात आलेले आहे. नियमभंग करणा-याना ३ महिन्यांपासून ते १ वर्षापर्यंत तुरुंगवास, व त्यासोबत रु.१०,००० ते रु.२०,०००/- दंड होऊ शकतो. राज्यातील १५ जिल्ह्यांमध्ये बालकामगारांच्या पुनर्वसनासाठी "राष्ट्रीय बालकामगार योजना" राबवण्यात आलेली आहे.

बालकामगार मुक्ती अभियान

चहाची टपरी, हॉटेल, छोटे-मोठे कारखाने, किराणा दुकान, चप्पल, कपडे यांसारख्या वस्तूंची दुकाने आदी ठिकाणी आजही बालकामगार हमखास सापडतात. बालकांना कामावर ठेवणे किंवा त्यांना काम करावयास लावणे ही खरे तर अत्यंत अनिष्ठ प्रथा आहे. त्यामुळे या बालकांचे बालपण तर हिरावले जातेच पण शिवाय ही मुले शिक्षणापासूनही वंचित राहतात.

बालकामगाराची प्रथा हा समाजाला लागलेला कलंक आहे, असे म्हटल्यास वावगे ठरु नये. हा कलंक दूर करुन बालकामगारांचे शिक्षण करणे ही सामाजिक गरज बनली आहे. गरीबीमुळे शाळा न शिकणारी मुले, मुली कामधंदा करुन अर्थार्जन करतात. बालवयात त्यांना धोकादायक उद्योग, व्यवसायात कामावर न ठेवता त्यांची शारिरीक व मानसिक वाढ होण्यासाठी, त्यांचा सर्वांगीण विकास होण्यासाठी बालकामगार प्रथा निर्मूलन होणे गरजेचे आहे. यासाठी बालकामगारांना शिक्षण देणे हाच पर्याय आहे.

बालकामगार निर्माण होण्यास आईवडिलांचे अडाणीपण, अज्ञान, अशिक्षितपणा, व्यसन, दारिद्र्य कारणीभूत असतात. घरात खाणारी वाढती तोंडे व पालकांच्या व्यसनामुळे स्वत: मुलांना घर चालवण्यासाठी अर्थार्जन करावे लागते. काही मुले घरी चालू असलेले काम म्हणजेच लोहारकाम, सोनारकाम, शेती, दुग्ध व्यवसाय, शेळीपालन आदी पारंपारीक व्यवसाय करतात.

गाढवावरुन माती वाहून नेणे, विडीकाम, घरकाम, विटभट्टीवर, बांधकाम, हॉटेल, कचरा/भंगार वेचणे अशा अनेक उद्योगात ही मुले काम करतात. काही मुले कारखान्यात काम करतात. अशा मुलांना शिक्षणाच्या प्रवाहात आणून त्यांचे पुनर्वसन करणे गरजेचे आहे. सामान्यत: बालकामगार मुली या नाईलाजास्तव काम करतात.

शिक्षणासाठी येणारा खर्च पालकांना परवडणारा नसतो. जो थोडा बहुत पैसा मिळतो तो घरखर्चावर तसेच व्यसनावर खर्च होतो. अनेक मुले कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यातून निरनिराळ्या वस्तू पुनप्रक्रियेसाठी गोळा करतात. सतत घाणीत काम करुन त्यांना गंभीर आजारांना सामोरे जावे लागते. रोजगाराच्या समस्येमुळे सेवाक्षेत्रासह कारखानदारीतही बालकामगार आढळतात.

कारखान्याचे मालक व पालकांची बेपर्वाई यामुळे अजूनही विडी उद्योग व वस्त्रोद्योगामध्ये बालकामगार काम करीत आहेत. हॉटेल, बूटपॉलिश, गाडया पुसणे इत्यादी ठिकाणी काम करणारी मुले आजही आढळतात. आपण विविध कामानिमित्त बाहेर जात असतो, अशा बऱ्याच ठिकाणी बालकामगार सर्रास काम करीत असल्याचे निदर्शनास येते. राहण्याची अपुरी जागा, मोठे कुटुंब, व्यसनी पालक या समस्येमुळे मुले धोकादायक उद्योग/व्यवसायात काम करतात.

समाजामध्ये बालमजूर हा अत्यंत उपेक्षित घटक आहे. ज्या वयात खेळायचे, बागडायचे, शिक्षण घ्यायचे त्या वयात या मुलामुलींना धोकादायक उद्योगात ढकलले जाते. गरीबी, निरक्षरता, अंधश्रध्दा इत्यादी कारणे आहेत. पण यामुळे लाखो मुलांचे जीवन कोमेजून जात आहे. ज्या उद्योग, व्यवसायामध्ये बालमजुरांची संख्या जास्त आहे त्या ठिकाणच्या बालकामगारांना कामापासून परावृत्त करुन त्यांचे योग्य पध्दतीने शैक्षणिक पुनर्वसन घडवून आणण्यासाठी शासन प्रयत्नशिल आहे.

बालकामगार प्रथा बंद झाली पाहिजे. त्यांची पिळवणूक थांबली पाहिजे. त्यांचे हरविलेले बालपण त्यांना मिळवून दिले पाहिजे. केवळ चरितार्थ चालत नाही म्हणून बालवयात कामगार म्हणून काम करणाऱ्या मुलांना त्यांचे हरविलेले बालपण परत मिळवून देण्यासाठी आता सर्वांनी पुढाकार घेतला पाहिजे.

बालकामगारांचे आणि त्यांच्या कुटुंबियांचे पुनर्वसन करण्यासाठी शासनामार्फत अनेक उपक्रम राबविले जात आहेत. बालकामगार विशेष शाळा चालविल्या जात आहेत. बालकामगारांच्या पुनर्वसनाचे कार्य वेगात सुरु आहे. त्यांना शासनाकडून शैक्षणिक व व्यवसाय प्रशिक्षण साहित्य, गणवेश, विद्यावेतन, मध्यान्न भोजन पुरविण्यात येते. बालकामगारांना शाळेची विशेष गोडी लागावी यासाठी वेगवेगळे उपक्रम राबविले जातात. मुलांनी एका ठिकाणी बसावे, अंकांची, अक्षरांची ओळख व्हावी यासाठी आनंददायी वातावरण निर्मिती विशेष शाळेतील कर्मचारी करतात. मुलांच्या कलाने शिकवितात. गाणी, गोष्टी, देशभक्तीपर गीते, परिसरातील माहिती दिली जाते. विविध सण व दिनविशेष शाळेत साजरे केले जातात. त्यांचे हरविलेले बालपण मिळवून देण्याचा प्रयत्न करण्यात येत आहे.

धोकादायक उद्योग/व्यवसायात काम करणाऱ्या बालकामगारांना या विशेष शाळेत प्रवेश देण्यात येतो. यासाठी शासनामार्फत बालकामगारांचेसर्वेक्षण करण्यात येते. बालकामगार शिक्षणापासून वंचित असतात. त्यांच्या घरी व परिसरामध्ये शिक्षणाचे, स्वच्छतेचे वातावरण नसते. त्यामुळे त्यांच्यावर याबाबतीतील संस्कार करुन, शिकण्याची गोडी लावून त्यांना शिक्षणाच्या प्रवाहात आणण्यासाठी प्रयत्न केले जातात.

बालकामगार मुक्तीच्या अभियानास समाजातील प्रत्येक घटकाने मदत केली तर बालकामगार प्रथा समूळ नष्ट होण्यास वेळ लागणार नाही. आजची ही लहान मुले उद्याच्या भारताचे भविष्य आहे. उज्वल भारताच्या भविष्यासाठी या मुलांना शिक्षण देऊन मुख्य प्रवाहात आणणे गरजेचे आहे. तरच भारत देश महासत्ता बनू शकतो.

 बालमजूरीची कारणे

युनिसेफ (UNICEF) च्या मते, मुलांचे शोषण करणे सोपे असते म्‍हणून त्‍यांना कामावर ठेवण्‍यात येते. लहान मुले त्यांच्या वयाला अयोग्य अशा ठिकाणी व अशा प्रकारची कामे का करत असतात यासाठी सामान्यतः त्यांची गरीबी हे पहिले कारण दिले जाते. परंतु यामागे लोकसंख्येचा भडका, स्वस्त मजूर, उपलब्‍ध असणार्‍या कायद्यांची अंमलबजावणी न होणे, पालकांनी आपल्या मुलांना शाळेत न पाठविणे (पालक अनेकदा मुलांना शाळेत पाठविण्याऐवजी कामावर पाठवितात जेणेकरून कुटुंबाचे उत्पन्न वाढेल) व ग्रामीण क्षेत्रांतील प्रचंड गरीबी अशी इतर ही कारणे आहेत. आणि जेथे बाल श्रम हेच कुटुंबाच्‍या उपजीविकेचे साधन असेल तेथे कोण काय करू शकते?

ऑनलाईन तक्रार / तक्रार निवारण

आपली तक्रारी / समस्या नोंदवण्यासाठी येथे क्लिक करा. https://mahakamgar.maharashtra.gov.in

कृपया आपण नोंदविलेल्या तक्रारी / समस्याचा क्रमांक पाठविण्याकरिता आपला मोबाईल नंबर / ई-मेल आयडी द्यावा.

नोंद : तक्रारी / समस्यादेना-यांनी आपला नोंदणी क्रमांक, नाव, संपर्क क्रमांक भरावा. सूचना / अभिप्रायांचा पाठपुरावा करण्यासाठी मदत होईल.

तक्रारीची सद्यस्थिती जाणून घ्या

क्लिक करा https://mahakamgar.maharashtra.gov.in

आपल्या तक्रारीची तक्रारी / समस्या जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा.

आपला तक्रारी / समस्या क्रमांक येथे भर व त्याची सद्यस्थिती जाणून घ्या.

तक्रारी प्रक्रिया

सर्व तक्रारी / समस्या नेमून दिलेले मुख्य विभागाचे अधिकारी पाहतील.

त्या नंतर विभाग प्रमुख आपल्या अधिका-यांशी चर्चा करतील.

तक्रारी / समस्या योग्य आसेल तर त्याचा विचार केला जाईल.

जर ई-मेल / पत्र व्यवारासाठी पत्ता / संपर्क क्र. दिला आसेल तर, ज्या व्यक्तीने तक्रारी / समस्या दिली आहे त्यांना प्रतिउत्तर दिले जाईल.

बाल कामगारांना मदत

बालकामगार विषयक तक्रारींकरिता येथे संपर्क साधावा

दूरध्वनी : 022 - 26572929

ई-मेल : childlabourcellmaharashtra@yahoo.com

बालकामगारांकरिता "प्रथम" हेल्पलाईन.

दूरध्वनी : 022 - 65134884

भ्रमणध्वनी : 09869467157

ई-मेल : kishorbhamre1@rediffmail.com

पोलीस स्थानक

आपण नजीकच्या कोणत्याही पोलीस स्थानकावर बालकामगार विषयक तक्रारी नोंदवू शकता भारतातील सर्व पोलीस स्थानकांचा तपशील पाहण्यासाठी

येथे क्लिक करा.     

वेबसाइट :  येथे क्लिक करा. www.karmayog.org

राज्याचे कामगार आयुक्त

महाराष्ट्र राज्य शासनाचा कामगार विभाग

वेबसाइट : येथे क्लिक करा.  www.childlabourcellmaharashtra.com

मुंबई व उर्वरित महाराष्ट्राकरिता "रेस्क्यू" हेल्पलाईन

वेबसाइट : येथे क्लिक करा.

www.pratham.org 

ई-मेल : childlabourcellmaharashtra@yahoo.com

संकटग्रस्त मुलांकरिता देशातील ७२ शहरांमध्ये दूरध्वनी क्रमांक १०९८ ही सेवा दिवसातील २४ तास विनामुल्य उपलब्ध आहे.

मित्रांनो, माझ्या सर्व पोस्ट माहितीपूर्ण असतात त्या जास्तीत जास्त लोकांच्यापर्यंत जाव्यात, वाचाव्यात, लोकांची फसवणूक होऊ नये हा हेतू असतो.

पोस्ट लाईक, शेअर, कमेंट्स, जरूर करा, वेगवेगळ्या वॉट्सउप ग्रुपवर जास्तीत जास्त व्हायरल करा.

तुम्हाला ही माहिती वाचायला आवडली का ?आम्हाला कमेंट मार्फत नक्की कळवा कारण तुमची एक कमेंट आमचे प्रोत्साहन वाढवत असते....धन्यवाद.!!

-------------------------------------------------------------------------

संतोष विठ्ठल साळवे..7900094419  साळवे इंटरप्राईजेस...सृष्टी महा ई सुविधा।  https://chat.whatsapp.com/CqVBl oErtgwC6N1JRQkVpf

पहिल्याच पावसात मुंबई तुंबली' का? या कारणांमुळे दरवर्षी पावसाळ्यात मुंबईची 'तुंबई' होते.

  ( BLOGGER ) संतोष साळवे...7900094419 

                  वाचाल तर...  वाचाल !!! 

पहिल्याच पावसात मुंबई तुंबली' का? या कारणांमुळे दरवर्षी पावसाळ्यात मुंबईची 'तुंबई' होते.

दरवर्षी मुंबईत सलग काही तास पाऊस कोसळल्यानंतर सखल भागांमध्ये पाणी साचण्यास सुरूवात होते. पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी मुंबई महानगरपालिका मोठ्या प्रमाणात नाले सफाईचे काम सुरू करते. यंदा मुंबई महानगरपालिकेने मोठ्या नाल्यांमधून 3 लाख 24 हजार मेट्रिक टन गाळ काढला असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.पावसाळापूर्व नालेसफाई पूर्ण झाल्याचा दावा दरवर्षी पालिकेकडून केला जातो पण काही तासांच्या पावसातच हा दावा फोल ठरताना दिसतो. गेल्या काही वर्षांपासून दर पावसाळ्यात किमान एकदा तरी मुंबईची अवस्था अशीच होते, असं निरीक्षण आहे. पण हे असं का घडतं?

आपण आपले पॅन कार्ड आधार कार्डशी जोडले आहे का? तसे नसेल तर पॅनला तातडीने आधार कार्डशी लिंक करा कारण आता तारीख वाढविण्यात येणार नाही आणि तुम्हाला दंड भरावा लागेल. हे लक्षात घेता आता बँक आपल्या ग्राहकांना सतर्कतेचा मेसेज पाठवत आहे जेणेकरुन ग्राहक 30 जूनपूर्वी पॅनबरोबर आधार लिंक करू शकतील. वास्तविक, आयकर विभागाने पॅन कार्डला आधार कार्डशी जोडण्याची शेवटची तारीख म्हणून 30 जून 2021 निश्चित केले आहे. 30 जूनपर्यंत आपण हे न केल्यास आपले पॅन कार्ड निष्क्रिय होईल. याशिवाय आयकर कायद्यांतर्गत तुम्हाला 1000 रुपये दंड भरावा लागेल. पॅन कार्डला आधार कार्डशी जोडण्यासाठी  संपर्क करा ...संतोष विठ्ठल साळवे.. 7900094419

1) भौगोलिक परिस्थिती

सात बेटं एकमेकांना जोडून तयार केलेलं शहर, ही मुंबईची ऐतिहासिक ओळख आहे. पण या सात बेटांवर एकूण 22 टेकड्याही होत्या. दोन बाजूंना खाड्या आणि समुद्र आणि मध्ये 22 छोट्या मोठ्या टेकड्या यामुळे मुंबईची भौगोलिक परिस्थिती पूर येण्यासाठी अनुकूल आहे.घाटकोपर ते भांडूप यांदरम्यान आजही टेकड्यांची रांग दिसते, तर या टेकड्यांच्या पूर्वेकडचा प्रदेश खाडीजवळ आहे. पूर्वी याच भागातून ठाणा नदी वाहायची, असे उल्लेख बाँबे गॅझेटिअरमध्ये आढळतात. त्यामुळे एका बाजूला टेकडी, दुसऱ्या बाजूला खाडी आणि मधला सखल प्रदेश यामुळे या भागात पाणी तुंबतं.त्याच प्रमाणे शीव ते कुर्ला या दरम्यान खाडी आणि दलदलीचा भाग होता. रेल्वेचा पहिलावहिला मार्ग बांधताना या भागात भराव टाकण्यात आला. त्यानंतरही शहर विकसित होताना अनेक ठिकाणी दलदलीच्या प्रदेशात भराव टाकला.हा भरावाचा भाग सखल प्रदेशातच असल्यानं तिथं पाणी तुंबतं. सायन चुनाभट्टी, दादर पश्चिम आणि मुंबईतली अनेक ठिकाणं ही भराव टाकून अस्तित्वात आली आहेत. यातले काही भाग भरावानंतरही सखल आहेत; तिथं दरवर्षी पाणी तुंबतं.

2) खारफुटी आणि मिठागरांचा नाश

मुंबई तीन बाजूंनी समुद्रानं वेढलेली आहे. समुद्र आणि खाडी ते जमीन यांच्यामध्ये दलदलीच्या प्रदेशात असलेल्या खारफुटी जंगलांमुळे मुंबईचा किनारा सुरक्षित राहतो. खारफुटीचं जंगल समुद्राच्या पाण्याचा वेग कमी करतं आणि जमिनीवर पाणी पसरू देत नाही.पण गेल्या काही वर्षांमध्ये मुंबईला पडलेल्या बेकायदेशीर झोपड्यांच्या आणि काही इमारतींच्याही विळख्यामुळे ही खारफुटीची जंगलं आणि मिठागरं नष्ट होत चालल्याचं मत पर्यावरणतज्ज्ञ आणि अभ्यासकांचं आहे.भरतीचं पाणी खाडीतून थेट मुंबईच्या किनारपट्टीवर येण्याऐवजी ते या खारफुटी जंगलांमध्ये अडतं. त्यामुळे किनाऱ्यावरील जमिनीची धूप होत नाही. परिणामी शहर सुरक्षित राहतं. पण गेल्या काही वर्षांमध्ये या खारफुटी जंगलांची कत्तल झाली आहे,""मुंबईभोवती असलेल्या खारफुटीच्या जंगलांच्या कवचापैकी 70 टक्के कवच आपण नष्ट केलं आहे. ही हानी प्रचंड आहे."त्याप्रमाणे मिठागरंही मुंबईला सुरक्षित ठेवण्यात मोलाची भूमिका बजावतात. पूर्व द्रुतगती महामार्गाच्या बाजूला असलेल्या या मिठागरांमध्ये खाडीचं खारं पाणी साठतं. हे पाणी थेट मुख्य शहरात आलं, तर समस्या गंभीर होतील,

3) पावसाचं प्रमाण आणि भरती

मुंबईमध्ये पाणी तुंबण्याची समस्या काही नवीन नाही, तरीही शहरात राहणारे अनेक वयोवृद्ध लोक सांगतात की, एवढ्या मोठ्या प्रमाणात सातत्यानं पाणी तुंबण्याच्या घटना गेल्या 10-15 वर्षांपासून घडायला लागल्या आहेत.गेल्या काही वर्षांमध्ये मुंबईत पडणाऱ्या पावसाच्या पॅटर्नमध्ये बदल झाला.खूप कमी वेळात खूप जास्त पाऊस पडल्यानं पाणी साचतं. तसंच भरती-ओहोटी या गोष्टींचाही प्रभाव पडतो. मुसळधार पाऊस असताना चार मीटरच्या वर भरती असेल, तर मुंबईच्या सखल भागांमध्ये हमखास पाणी तुंबत.मात्र हा मुद्दा मुंबईच्या हवामानखात्याचे संचालक कृष्णानंद होसाळीकर मान्य करत नाहीत. "मुंबईतल्या पावसाचा पॅटर्न बदलला आहे किंवा नाही, हे ठरवण्यासाठी किमान गेल्या 10-15 वर्षांच्या पावसाच्या आकडेवारीचा अभ्यास करावा लागेल. त्याशिवाय याबद्दल काही ठोस सांगता येणार नाही," ते म्हणतात.

मुंबईत पावसाचा एक ठराविक पॅटर्न दिसतो. या शहरात पाऊस तुकड्या तुकड्यांमध्ये पडतो. त्यात जास्त, खूप जास्त आणि अतितीव्र या तीन श्रेणींचा समावेश आहे. अतितीव्र श्रेणीत दिवसभरात 20 सेंटीमीटरपेक्षा जास्त पाऊस पडतो. अशा घटना दर पावसाळ्यात पाचपेक्षा कमी वेळा घडतात. तर सर्वसाधारणपणे मुंबईत 'जास्त' पाऊस पडतो,"अतितीव्र पावसाच्या वेळी भरती आली, तर मुंबई संकटात येतं.मुंबईत पडणाऱ्या पावसाच्या पाण्याचा निचरा पर्जन्य जलवाहिन्यांमार्फत समुद्रातच केला जातो. पण प्रचंड पाऊस पडला, तर हे पाणी समुद्रात सोडणारे दरवाजे भरतीच्या वेळी बंद केले जातात. त्यामुळे पाणी तुंबतं.

4) शहराची वाढ आणि नियोजनाचा अभाव

काही वर्षांपूर्वीपर्यंत मुंबईचं क्षेत्रफळ साडेचारशे चौरस किमीच्या आसपास होतं. आता हेच क्षेत्रफळ 603 चौरस किलोमीटर एवढं पसरलं आहे. ही वाढ भराव टाकून झाली आहे, 

ही वाढ करताना रस्ते, मलनि:सारण, पाण्याचा निचरा या गोष्टींचा काहीच नियोजनबद्ध विचार झाला नाही, "शहरांचं नियोजन करताना प्रामुख्यानं डोंगर, डोंगराचा उतार, नद्या आणि नाले या चार भौगोलिक गोष्टींचा विचार होणं गरजेचं असतं. या गोष्टी नकाशावर नोंदवल्या की, कोणताही विकास करताना या गोष्टींना त्याची झळ पोहोचणार नाही, याची खात्रीही करावी लागते. मुंबईचा विकास होताना या गोष्टींकडे अक्षम्य दुर्लक्ष झालं,"पाणी तुंबण्याची सर्वांत जास्त प्रकरणं उपनगरांमध्ये घडतात.

"ब्रिटिशांनी जुन्या मुंबईत पाण्याचा निचरा करण्यासाठी उत्तम जागा तयार ठेवल्या होत्या. यात वरळीच्या मोठ्या नाल्याचा समावेश आहे. पण उपनगरांचा समावेश त्या वेळी महापालिकेच्या कक्षेत नव्हता. उपनगरं 1951 मध्ये महापालिकेच्या कक्षेत आली. पण त्यांचा विकास होताना वरील महत्त्वाच्या गोष्टी पाळल्या गेल्या नाहीत. त्यामुळे पडणाऱ्या पावसाच्या पाण्याचा निचरा होण्यासाठी जागाच नसल्यानं दर वर्षी मुंबई तुंबते,"

रस्ते उभारताना मध्यभागी रस्ता उंच हवा आणि दोन्ही बाजूंना निमुळता झाला पाहिजे. तसंच दोन्ही बाजूंना पाणी वाहून नेण्यासाठी गटारं हवीत. हा विचार रस्ते बांधणीच्या वेळी होत नाही, तसंच प्रत्येक विभागातील नागरिकांशी, स्थानिक पालिका अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून त्या त्या विभागातील समस्येवर उपाय शोधणं गरजेचं आहे. एखाद्या ठिकाणी पाण्याचा निचरा करण्यासाठी नाला बांधायचा असेल, तर तशी सोय व्हायला हवी, 

5) 'परळ-हिंदमाता'ची समस्या

स्वातंत्र्यापूर्वीही मुंबईच्याच हद्दीत असलेल्या परळ आणि हिंदमाता या परिसरात आता प्रचंड पाणी तुंबतं. याआधी हे पाणी तुंबत नव्हतं, "लालबाग-परळ या भागात असलेल्या गिरण्यांच्या आवारात तळी होती. या तळ्यांमधलं पाणी गिरण्यांमधल्या कामांसाठी वापरलं जायचं. या तळ्यांमुळे पावसाच्या पाण्याचा निचरा होत होता. पण 'विकासा'च्या नावाखाली आपण सगळी तळी बुजवली. त्यामुळे आता इथे पडणारं पावसाचं पाणी वाहून जायला जागा उरलेली नाही," "ब्रिटिशांनी कोणत्याही ठिकाणी भराव टाकताना स्थानिकांकडून हरकती वगैरे मागवण्याची प्रक्रिया पाळली होती. स्वातंत्र्यानंतर मात्र ही प्रक्रिया कमीत कमी पारदर्शक झाली. त्यामुळे लोकांचा सहभाग कमी होत गेला. परिणामी भराव टाकल्यानंतर काय काय समस्यांना तोंड द्यावं लागेल, याचा विचार झालेला नाही,"

6) विविध यंत्रणांचा गुंता

पूर्वीच्या काळी मुंबईत खूप कमी यंत्रणा एकाच वेळी कार्यरत होत्या. यात महापालिका, पोर्ट ट्रस्ट, रेल्वे अशा प्रमुख यंत्रणांचा समावेश होता. गेल्या काही वर्षांमध्ये मुंबईतल्या यंत्रणा वाढल्या आहेत,सध्या मुंबईत MMRDA, MSRDC, MHADA, MMRC, महावितरण, रिलायन्स एनर्जी, रेल्वे, मुंबई महापालिका, वन विभाग, सार्वजनिक बांधकाम विभाग, पोर्ट ट्रस्ट, पोस्ट, लष्कर, विमानतळ प्राधिकरण अशा वेगवेगळ्या यंत्रणा एकाच वेळी काम करतात.या सगळ्या यंत्रणांचा एकमेकांशी काहीच समन्वय नसल्याचं अनेकदा समोर आलं आहे. मुंबईतल्या रस्त्यांवर यातली किमान एक यंत्रणा काही ना काही काम करत असते.त्यामुळे रस्त्यांची अवस्था अत्यंत बिकट होते. पण जबाबदारी ढकलायच्या वेळी फक्त मुंबई महापालिकेचं नाव पुढे येतं, रेल्वेच्या हद्दीतले नाले साफ करण्यासाठी महापालिका रेल्वेला दरवर्षी चार कोटी रुपये देते. तरीही रेल्वेची अवस्था बिकटच आहे, ही जबाबदारी कोणाची.

सर्व खाजगी नोकरदारांनच्या वारसानां PF कढुन फ्री मध्ये मिळते 7 लाख रुपयांचा विमा. कोविड-19 ने होणार्‍या मृत्यूच्या प्रकरणात सुद्धा हा घेता येऊ शकतो.तुमच्या वारसानां तुमच्या मागे हा विमा  घरी बसल्या ऑनलाईन सहज मिळू शकतो. जर कुणाचा कुणी नॉमिनी नसेल तर लवकरचं तुमचा वारस ( नॉमिनी ) करून घ्या. विम्याचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला तुमच्या पीएफ अकाउंट मध्ये वारस नोंदणी करून घ्यावी लागेल आमच्याकडे पीएफ संबंधित PF KYC, UAN Active, PF Advance, Final PF Withdrawal, PF Nominee ad  व इतर सर्व कामे केले जाते. ( संपूर्ण महाराष्ट्रात ) संपर्क करा. 7900094419

7) बेजबाबदार कारभार

या सगळ्याबरोबरच जवळपास 35 हजार कोटी रुपयांचा, म्हणजेच युरोपमधल्या एखाद्या छोट्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेच्या आकाराचा अर्थसंकल्प असलेल्या मुंबई महापालिकेचा बेजबाबदार कारभारही मुंबईची तुंबई होण्यास कारणीभूत ठरत पालिका शहरातल्या झाडांच्या फांद्या छाटण्यासाठी 150 कोटी रुपयांचं कंत्राट देते, साधारण एवढंच कंत्राट नालेसफाईसाठी दिलं जातं. पण यात कुठेही पारदर्शकता नसते. तसंच एखादा रस्ता बांधल्यानंतर काही महिन्यांतच त्या रस्त्यावर खड्डे पडत असतील, तर त्याची जबाबदारी निश्चित केली जात नाही,"पावसाळ्यात कोणत्या सखल भागात पाणी तुंबतं, याचा अभ्यास करून महापालिकेने जवळपास 225 जागा हेरल्या होत्या. या जागांवर 298 पंप बसवण्यात आले होते," 

8) ड्रेनेज यंत्रणा

मुंबई महापालिकेच्या पर्जन्य जलवाहिन्या ब्रिटिशांनी बांधल्या आहेत. 100 पेक्षा जास्त वर्षांपूर्वी बांधलेल्या या पर्जन्य जलवाहिन्या त्या वेळच्या लोकसंख्येचा आणि शहराचा विचार करून बांधण्यात आल्या होत्या.पण उपनगरांचा विकास 1960नंतर झपाट्यानं झाला. या पर्जन्य जलवाहिन्यांची क्षमता वाढवण्याची गरज होती, पण त्याकडे लक्ष देण्यात आलं नाही."26 जुलै 2005च्या पुरानंतर माधवराव चितळे समितीनं ही यंत्रणा अपुरी असल्याचा निष्कर्ष काढला. मुंबईतील पर्जन्य जलवाहिन्यांची क्षमता ताशी 25 मिमी पावसाचे पाणी वाहून नेण्याची आहे. ती वाढवून 50 मिमी करावी, अशी शिफारस या समितीने केली," तासभर मुसळधार पाऊस पडला, तर मुंबई तुंबते. हे टाळण्यासाठी मुंबईत ब्रिमस्टोवॅड म्हणजेच पर्जन्य जलवाहिन्यांचं जाळं तयार करण्याची शिफारसही या समितीनं केली. या शिफारशीनुसार शहर आणि उपनगरांमध्ये 58 प्रकल्प हाती घेण्यात आले.2006पासून सुरू झालेल्या या प्रकल्पातली फक्त 17 ते 18 कामं पूर्ण झाली आहेत. सुरुवातीला या प्रकल्पासाठी 1800 कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित होता. आता हा खर्च पाच हजार कोटी रुपयांच्या घरात पोहोचला आहे,ही कामं पूर्ण होण्यात ठिकठिकाणची अतिक्रमणं, बेकायदेशीर झोपड्या यांचा अडथळा असल्याचं पालिकेचं म्हणणं आहे.या पर्जन्य जलवाहिन्यांबरोबरच शहरात पंपिंग स्टेशन उभारण्याची शिफारसही चितळे समितीने केली होती. त्यानुसार शहर आणि उपनगरांमध्ये आठ पंपिंग स्टेशन उभारली जाणार आहेत. त्यापैकी पार्ल्याजवळील इर्ला, वरळीजवळील हाजीअली, शिवडी येथील ब्रिटानिया आउटफॉल आणि गजगरबंद ही पंपिग स्टेशन सुरू आहेत, "या पंपिंग स्टेशनमधल्या पाण्याचा निचरा होण्यासाठी समुद्राच्या मुखाशी 27 फ्लड गेट्स बांधण्यात आली आहेत. भरती आणि मुसळधार पाऊस या दोन्ही गोष्टी एकत्र घडल्या, तर ही फ्लड गेट्स बंद ठेवावी लागतात. हे दरवाजे उघडले, तर भरतीचं पाणी शहरात घुसण्याची शक्यता असते. त्यामुळे ही गेट्स बंदच ठेवली जातात. परिणामी पंपिंग स्टेशनमधून पाणी समुद्रात जात नाही आणि शहर तुंबतं," 

9) नद्यांचा ऱ्हास

मुंबईत दहिसर, मिठी, ओशिवरा आणि पोयसर अशा चार प्रमुख नद्या आहेत. तसंच मुंबईच्या जवळून वैतरणा, तानसा, उल्हास अशा नद्या वाहतात. मुंबईतल्या नद्या आज फक्त नाल्यांच्या रूपात अस्तित्त्वात आहेत.

वर उल्लेख केल्याप्रमाणे कोणताही विकासप्रकल्प आखताना पाण्याचे स्रोत सुरक्षित ठेवणं महत्त्वाचं असतं. पण मुंबईतल्या नद्यांवर भराव टाकून विकास झाला."पावसाळ्यात नद्यांच्या पाण्याची पातळी किती जास्त वाढते, ते नोंदवलं जातं. त्यानंतर त्या पातळीपासून दोन्ही बाजूंना 30 मीटर जागा मोकळी सोडावी लागते. जेणेकरून पावसाळ्यात पूर आला, तरी निवासी भागाला त्याचा फटका बसणार नाही. मुंबईत हे कुठेच झालं नाही. उलट लोकांनी नदी, नाले यांच्यात भराव टाकून 'विकास' केला,"वांद्रे रेक्लमेशनचा प्रस्ताव आला तेव्हाही लोकांना विश्वासात घेतलं गेलं नाही. रेक्लमेशनची घोषणा न करता, शास्त्रीय अभ्यास न करता इथे भराव टाकला. त्याचप्रमाणे MMRDA, MHADA या यंत्रणांनीही मिठी नदीवर भराव टाकून BKC चा भाग विकसित केला. त्यामुळे मिठी नदी आक्रसली आणि 26 जुलैच्या वेळी हाहा:कार झाला," मिठी नदीबरोबरच दहिसर, पोयसर आणि ओशिवरा या नद्याही गाळात गेल्या आहेत.

"पर्यावरणाच्या बाबतीत हलगर्जीपणा दाखवून विकास होऊ शकतो. त्या विकासामुळे आर्थिक भरभराटही होईल. पण ही भरभराट विनाशाकडे वाटचाल करेल. मुंबईत नेमकं हेच होत आहे," 

(सध्याची मुंबईतील पावसाची स्थिती आणि आजही मुंबईत पाणी तुंबण्याला कारणीभूत असलेल्या परिस्तितीचा आढावा वृत्तपत्रकाच्या बातमीतून घेण्यात आला आहे.)

तुम्हाला ही माहिती वाचायला आवडली का ?आम्हाला कमेंट मार्फत नक्की कळवा कारण तुमची एक कमेंट आमचे प्रोत्साहन वाढवत असते....धन्यवाद.!!  

-----------------------------------------------------------------------

संतोष विठ्ठल साळवे..7900094419  साळवे इंटरप्राईजेस...सृष्टी महा ई सुविधा। https://chat.whatsapp.com/CqVBl oErtgwC6N1JRQkVpf